Orientacja w terenie


Strona główna   |   Mapy

Szkice terenu |  Rodzaje szkiców |  Posługiwanie się kompasem |  Wygląd kompasu wojskowego |  Wyznaczanie kierunków bez kompasu


Szkice terenu

Szkic jest w praktyce tylko własnoręcznie wykonaną mapą widocznej okolicy. Do jej wykonania potrzeba nam:

Można rozróżnić cztery podstawowe typy szkiców terenu:
  1. na podstawie szkieletu mapy
  2. z jednego stanowiska (szkic z miejsca)
  3. z dwóch stanowisk (szkic z podstawy)
  4. z wielu stanowisk (szkic drogi marszu)
   Ad.1 Szkic ten wykonuje się gdy chcemy uzupełnić mapę o większej skali o nowe obiekty występujące na danym terenie.
   Ad.2 Szkice te sporządza się wtedy gdy warunki terenowe nie pozwalają na sprawne poruszanie się (bagna, rozlewiska itp.). Na jego sporządzenie nie powinno się zużyć więcej czasu niż 30- 40 minut.
   Ad.3 Szkic z dwóch stanowisk wykonujemy gdy warunki terenowe pozwalają nam na zmierzenie odległości pomiędzy stanowiskami.
   Ad.4 Szkic drogi marszu wykonuje się gdy warunki terenowe nie stwarzają trudności. Jednak na to powinno się poświęcić o wiele więcej czasu (około paru godzin).


Posługiwanie się kompasem


W terenie bez mapy nie można się obyć ale na co nam ona jeżeli nie posiadamy kompasu, który pozwoli nam na dokładne określenie kierunku marszu i dzięki niemu na pewno się nie zgubimy oczywiście jeśli potrafimy się nim posługiwać, a wszystko o posługiwaniu się nim znajdziecie tutaj.

Legenda:

Jest wiele sposobów posługiwania się kompasem ale ja przedstawię tutaj jeden, który jest z nich wszystkich najszybszy i najpraktyczniejszy. Można go używać we wszystkich praktycznie warunkach terenowych i pogodowych, oraz bez zdejmowania okularów.

Najpierw trzeba rozłożyć kompas tak aby podziałka mogła się swobodnie poruszać. Następnie ułóż kompas w dłoniach jak jest to pokazane na rysunku.

Później tak ułożony przesuń w okolicę splotu słonecznego. W takiej pozycji można już mierzyć azymut. Żeby to zrobić należy się obrócić w żądanym kierunku, następnie ustawić podziałkę tak by północ na niej zgadzała się z tą którą wskazuje igła. Potem zostaje już tylko formalność jaką jest odczytanie azymutu.
Na tym rysunku przedstawiony jest sposób odczytywania azymutu z kompasu jednak przy innej metodzie nie opisanej tutaj.


Wyznaczanie kierunków bez kompasu


Niestety podczas wycieczki zdarza się wiele różnych nieszczęśliwych wypadków. Jednym z nich może być uszkodzenie lub zgubienie kompasu. Po tym wiele osób uznałoby, że na pewno się już zgubią. Jednak kierunek północy z równie dobrym skutkiem można wyznaczyć za pomocą patyka i słońca, zegarka wskazówkowego, kamienia, drzewa oraz mrowiska.

      Jednym ze sposobów na wyznaczenie północy jest skorzystanie ze słońca i patyka. Polega ona na tym, że zaznaczamy położenie cienia wbitego patyka, a po pewnym czasie czynność powtarzamy. Następnie pomiędzy końcami śladów wyznaczmy linię, która pokazuje nam kierunek wschód - zachód. Ta metoda jest jednak dokładna tylko w niskich długościach geograficznych do 60 stopnia.

      W tym celu możemy się posłużyć także zegarkiem. Żeby to wykonać należy ustawić wskazówkę godzinową w kierunku słońca i w ten sposób otrzymujemy kierunek południowy na dwusiecznej kąta pomiędzy tą wskazówką a godziną dwunastą. Z kolei ta metoda może być błędna na niższych długościach.

      Ostatnim sposobem wyznaczania kierunku północnego możemy posługiwać się tylko w nocy i to tylko gdy widoczne są dobrze gwiazdozbiory Wielkiej i Małej Niedźwiedzicy. Północ należy wtedy wyznaczyć znajdując dwie ostatnie gwiazdy Wielkiego Wozu i odliczając pięć odległości między nimi w prawo. Tam znajduje się jaśniejsza gwiazda od innych zwana Gwiazdą Polarną. Jeśli "spuści" się pionowo w dół linie to w tym kierunku będzie znajdowała się północ. Ta metoda jak wszystkie inne posiada kilka błędów. Nie można jej używać za kołem podbiegunowym, bo Gwiazda Północna jest już widoczna za wysoko na niebie.